Naar digitale (open) leermaterialen

Zone Digitale (open) leermaterialen presenteert

Toekomstvisie digitale leermaterialen #hoeleerjij

Vroeger had je een telraam, daarna kreeg je een rekenmachine en toen kwam de computer. What’s next?

Digitalisering heeft een grote impact op het hoger onderwijs en op de leermaterialen die we gebruiken. Steeds meer materiaal is digitaal (beschikbaar) en zorgt daarmee voor nieuwe mogelijkheden. Studenten kunnen digitale leermaterialen waar en wanneer ze maar willen gebruiken.

Kennisclips maken nieuwe vormen van onderwijs mogelijk, zoals de flipped classroom. Met virtual reality kunnen vaardigheden in levensechte situaties worden getraind. Fantastische ontwikkelingen, maar er zijn ook uitdagingen. Hoe waarborgen we de privacy van studenten? Hoe bewaken we het eigenaarschap van de data over het gebruik van materialen? Hoe zorgen we ervoor dat studenten ook gemakkelijk de beschikking hebben over leermaterialen die docenten onder een open licentie publiceren?

Het Versnellingsteam Naar Digitale (Open) Leermaterialen heeft een gemeenschappelijke toekomstvisie op leren in de 21ste eeuw, en de rol die digitale leermaterialen hierin spelen, ontwikkeld.

Relevante bestanden

hoeleerjij_infographic.pdf
Toekomstvisie

#hoeleerjij

Dit is de gezamenlijke toekomstvisie op digitale (open) leermaterialen #hoeleerjij.

#hoeleerjij

Digitalisering heeft een grote impact op het onderwijs. Steeds meer leermaterialen zijn digitaal beschikbaar Hoe zorgen we dat deze materialen van goede kwaliteit zijn? En hoe stimuleren we het lerend vermogen van lerenden?

Aan de hand van deze vragen hebben wij een ideaal toekomstbeeld voor leren en leermaterialen in 2035 geschetst.

Onze toekomstvisie gaat uit van een toekomst waarin iedereen, ongeacht locatie of achtergrond, toegang heeft tot kwalitatief goede leermaterialen. Iedereen leert ook van elkaar, en met elkaar. Mensen bewegen zich in konvooien van vrienden, coaches en rolmodellen. Konvooien groeien mee en verschillen per context. We maken veel gebruik van technologie.

Als we naar ons toekomstbeeld kijken, zien we Charlie. Charlie vertegenwoordigt generatie Alpha, de generatie die nu geboren wordt en de eerste generatie is die geen wereld kent zónder internet, social media en AI en mét stabiel klimaat.

Charlie: “De wereld waar ik in leef verandert snel en dat betekent een complexe leeromgeving. Daarom kan ik niet zonder AI-Me.”

AI-Me is een eigen profiel, dat haar begeleidt. AI-Me groeit van jongs af aan met Charlie mee op basis van haar input en gedrag. Toen Charlie jong was, was AI-Me bewust sturend voor basisvaardigheden. Inmiddels heeft ze deze voldoende ontwikkeld om volledige zeggenschap te hebben over AI-Me.

Charlie: “Mijn kennis, vaardigheden, ervaringen en talenten zijn allemaal zichtbaar in AI-Me.”

Om haar ontwikkelingen bij te houden, worden Charlie’s gegevens anoniem vastgelegd op een veilige plek waar ze altijd bij kan om gegevens te beheren.

Charlie: “Ik beheer mijn leer-identiteit als onderdeel van mijn online identiteit.”

AI-Me daagt haar uit om nieuwe dingen te leren en proberen. Het koppelt haar aan mensen met dezelfde én andere achtergronden, kwaliteiten en competenties, en brengt Charlie in contact met docent-coaches in een fysieke ontmoetingsplek, de Makerspace.

Charlie: “In de Makerspace voel ik me vertrouwd. Ik kan hier samen met anderen leren.”

AI-Me draagt ook leermaterialen aan die passen bij Charlie’s ambities. Leermaterialen bestaan uit open en commerciële materialen, gemaakt door studenten, expertss, docent-coaches en uitgevers wereldwijdDe gebruikerscommunity managet en valideert deze materialen als een commons. Waar leermaterialen worden doorontwikkeld ontstaat een zichtbare ketting van auteurs.

Charlie: “Ik kan elk leermateriaal gebruiken, bijvoorbeeld een hologram om een activiteit te ervaren, en contact hebben met de maker ervan. Ik kan er ook aan toevoegen.”

Na gebruik van een leermateriaal, stelt AI-Me Charlie vragen. Op basis van haar antwoorden en de validatie door experts, krijgt Charlie een achievement. Haar nieuwste kennis is direct zichtbaar in haar netwerk.

Totstandkoming toekomstvisie #hoeleerjij

Er zijn veel initiatieven op gebied van leermaterialen in het hoger onderwijs. Zowel op opleidings- en instellingsniveau, als op landelijk niveau. Deze initiatieven staan vaak los van elkaar en het is meestal onduidelijk of, en hoe, ze elkaar versterken.

De zone Naar digitale (open) leermaterialen van het Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT, heeft in samenwerking met SURF, Fontys Hogescholen, en Hanzehogeschool Groningen het futuringtraject #hoeleerjij ondernomen. Doel van het traject was het ontwikkelen van een breed-gedragen visie op hoe digitale (open) leermaterialen er in de toekomst uit komen te zien. Desirée van den Bergh, initiatiefnemer van het traject, schreef een blog over het futuringtraject en het belang ervan.

Futuringmethode

Het traject is gebaseerd op de methodiek ‘Techniques of Futuring’ van Maarten Hajer. Deze breed inzetbare methode heeft tot doel om in een coalitie van belanghebbenden een gewenste toekomst te schetsen, waarbij betrokkenen met elkaar delen in welke specifieke richtingen acties van belang zijn om meer grip te krijgen op de toekomst. Door deze manier van samenwerken kunnen innovaties versnellen.

De gedachte achter de futuringmethode die is gebruikt in dit traject, is dat mensen met elkaar een gezamenlijk beeld creëren van de gewenste toekomst en daarin creatief te werk gaan. Zo worden lastige dilemma’s tastbaar gemaakt. Wanneer het gezamenlijke beeld helder is, kan worden bepaald welke acties daaruit voortvloeien en welke van belang zijn.

Futuringtraject

In het futuringtraject #hoeleerjij hebben we gefocust op het creëren van het gezamenlijke toekomstvisie op digitale leermaterialen. Hoe we dit bereiken is een volgende stap. Het traject is volgens de futuringmethode gestart met een driedaagse sprint waarbij we belanghebbenden, experts en betrokkenen hebben uitgenodigd deel te nemen. Aan de hand van deze sprint is een eerste versie van een visueel prototype ontwikkeld. Dit prototype is vervolgens in negen verschillende vervolgsessies aangepast en aangescherpt. Naast vijf algemene sessie waar iedereen zich voor aan kon melden hebben we vier sessies bij belangrijke specifieke doelgroepen gehouden o.a .met bestuurders en de versnellingszone Naar digitale (open) leermaterialen zelf. In het totaal waren er 142 mensen van binnen en buiten het hoger onderwijs betrokken. De belangrijkste belanghebbenden rond het thema waren vertegenwoordigd:

  • Studenten
  • Docenten
  • Onderwijsadviseurs
  • Informatiespecialisten
  • Chief information officers
  • Distributeurs
  • Uitgevers
  • Beleidsmakers/adviseurs
  • Leermaterialen experts

Door middel van de sociale mediacampagne #hoeleerjij hebben we mensen op de hoogte gebracht van het traject en zowel gevraagd om input te leveren op het prototype, als hun eigen ideeën te delen.

Op de SURF Onderwijsdagen op 5 en 6 november 2019 is de toekomstvisie gepresenteerd. Bekijk een samenvatting van de visie of lees het hele verhaal.

Bij het futuringtraject waren betrokken:

  • Opdrachtgever: Robert Schuwer (aanvoerder zone Naar digitale (open) leermaterialen van het Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT en Fontys Hogescholen)
  • Adviescommissie: Hans Peter Ligthart (SURF) Kirsten Veelo (SURF), Johanna de Groot (Versnellingsplan), Charlotte Heystek (Versnellingsplan)
  • Projectgroep: Lieke Rensink (SURF en Versnellingsplan), Germaine Poot (SURF) en Desirée van den Bergh (Fontys Hogescholen)
  • Futuring experts: Linda Hofman (Fontys Hogescholen) en Loes Damhof (Hanzehogeschool Groningen)
  • Procesbegeleiding en productie: Waag

Hoe verder

De zone Naar digitale (open) leermaterialen zal de toekomstvisie gebruiken als input voor hun activeiten de komende jaren. Ook SURF zal verder gaan met dit initiatief en nadenken hoe diensten en kennisproducten hierop aansluiten. Nu is het zaak te bepalen hoe we deze toekomstvisie samen realiseren door de juiste acties in gang te zetten. Op deze manier versnelt de toekomstvisie de gewenste onderwijsinnovatie.