Naar digitale (open) leermaterialen

Plan van aanpak

Wat is de rol van de zone?

De zone richt zich op strategische, technische, organisatorische en professionaliseringsvraagstukken. We willen optreden als wegbereider en cartograaf; we inventariseren de huidige situatie en reiken nieuwe inzichten aan over hoe die verbeterd kan worden. We zijn aanjager en inspirator voor het gehele proces, zorgen voor zowel de regie als de uitvoer. We zorgen ervoor dat de juiste verbindingen worden gelegd en een infrastructuur wordt geïntegreerd, en fungeren tenslotte als breekijzer om barrières te slechten waar dat nodig is. 

Het plan

Doelen 2021

Stimuleren en faciliteren gebruik open leermaterialen

  1. Infrastructuur en content

Doel: doorontwikkeling en implementatie van het platform edusources voor digitale leermaterialen en tools voor samenwerken aan, maken en bewerken van diverse leermaterialen.

  1. Ontwikkeling professionaliseringstraject rond digitale (open) leermaterialen

Doel: professionaliseren van docenten/studenten/ondersteuners in (her)gebruik van digitale (open) leermaterialen. Hierdoor moeten docenten en studenten zich gemotiveerder, competenter en beter ondersteund voelen richting onze ambitie 2023 om een voor hen optimale mix van leermaterialen samen te stellen en te gebruiken.

  1. Ondersteuning veranderproces

Doel: het faciliteren van het veranderproces ‘Naar digitale (open) leermaterialen’ om het samenstellen van een optimale mix van leermaterialen te realiseren bij hoger onderwijsinstellingen.

  1. Visie en verder

Doel: inzicht krijgen in issues die een rol spelen bij het combineren van commerciële en niet-commerciële leermaterialen. Op basis van dat inzicht en het visiedocument uit 2020, kan door de Koerszone een strategie worden bepaald om te komen tot het effectief betrekken van uitgevers bij het realiseren van de ambities van de zone en het Versnellingsplan.

  1. Signaleren en agenderen

Doel: Relevante ontwikkelingen rond leermaterialen buiten de zone signaleren en op de agenda krijgen van de zone of relevante partijen buiten de zone. Om de voorgenomen resultaten te kunnen bereiken moeten aan de volgende voorwaarden worden voldaan:

  • Binnen iedere deelnemende instelling moet voldoende capaciteit beschikbaar komen om de voorgenomen resultaten binnen de instelling en tussen instellingen te kunnen opleveren.
  • De werkgroepen moeten voldoende tijd en menskracht hebben om de voorgenomen resultaten te kunnen behalen.
  • Stakeholders buiten de zone verlenen hun medewerking wanneer die nodig is om de voorgenomen resultaten te bereiken.
  • Bij de werkbijeenkomsten van de zone zijn alle deelnemende instellingen vertegenwoordigd.
Voorwaarden voor succes

Capaciteit en inzet

Om de voorgenomen resultaten te kunnen bereiken moeten aan de volgende voorwaarden worden voldaan:

  • Binnen iedere deelnemende instelling moet voldoende capaciteit beschikbaar komen om de voorgenomen resultaten binnen de instelling en tussen instellingen te kunnen opleveren.
  • De werkgroepen moeten voldoende tijd en menskracht hebben om de voorgenomen resultaten te kunnen behalen.
  • Stakeholders buiten de zone verlenen hun medewerking wanneer die nodig is om de voorgenomen resultaten te bereiken.
  • Bij de werkbijeenkomsten van de zone zijn alle deelnemende instellingen vertegenwoordigd.
Doelen 2023

Wat willen we bereiken?

Op 1-1-2023 is minimaal de helft van het aantal publiek bekostigde instellingen voor hoger onderwijs in Nederland in staat om docenten en studenten de mogelijkheid te bieden met zo weinig mogelijk drempels een voor hen optimale mix van leermaterialen samen te stellen en te gebruiken op een onderwijskundig verantwoorde wijze. Dit betekent dat op 1-1-2023:

  1. er een digitaal platform voor delen, zoeken en vinden van open en niet-open leermaterialen beschikbaar is, dat open toegankelijk is voor alle publiek bekostigde instellingen voor hoger onderwijs in Nederland;
  2. tenminste twee uitgevers van digitaal leermateriaal hun producten beschikbaar stellen via het digitale platform;
  3. workshops voor docenten over hoe zij digitale (open) materialen op een optimale manier kunnen verzamelen en toepassen in hun onderwijspraktijk zijn ontwikkeld en tenminste 6 keer zijn georganiseerd, gevolgd door minimaal 120 personen;
  4. een toolkit beschikbaar is om in te zetten bij het verandertraject dat nodig is om tot gebruik van een optimale mix van leermaterialen te komen;
  5. alle deelnemende instellingen een ondersteuningsstructuur voor omgaan met digitale (open) leermaterialen beschikbaar hebben waarvan 60% van de docenten aangeeft dat die adequaat is;
  6. tenminste 20% van docenten bij de deelnemende instellingen een toename van hergebruik van open digitale leermaterialen rapporteren;
  7. lessons learned en good practices met betrekking tot samenstellen en gebruiken van een optimale mix van leermaterialen die bij de acht deelnemende instellingen zijn opgedaan, open beschikbaar zijn via een digitaal platform;
  8. tenminste vier van de acht deelnemende instellingen een visie op digitale (open) leermaterialen hebben geformuleerd.
Video
Aanvoerder

Robert Schuwer

“Elke docent heeft een didactische toolkit tot zijn beschikking om de kwaliteit van het onderwijs zo hoog mogelijk te krijgen. Wij willen dat docenten en studenten in staat zijn om de voor hen optimale mix van leermaterialen te bepalen en te gebruiken. Nu is dat nog lastig, onder andere omdat veel uitgeverijen hun leermaterialen aanbieden op een eigen platform. Studenten moeten soms wel vijf keer inloggen om overal bij te komen.

In 2019 laten we een onderzoek uitvoeren om erachter te komen hoe studenten en docenten de mix van leermaterialen bepalen. Welke overwegingen maken ze daarbij? Zo willen we onder meer de barrières in kaart brengen. Een groot deel van de activiteiten in de jaren daarna hangt af van de onderzoeksresultaten. Daarnaast bestaan er enkele ambities waar we in ieder geval aan willen werken. Denk bijvoorbeeld aan een inventarisatie van platforms voor het delen van open leermaterialen en van het opbouwen van community’s eromheen. Ook willen we het bewustzijn onder docenten vergroten over het bestaan van open leermaterialen. Vaak willen instellingen wel leermaterialen delen, maar niet meteen met de hele wereld. Liever delen ze bijvoorbeeld alleen binnen een eigen faculteit, of met een beperkt aantal instellingen. We kijken naar repository’s die dat mogelijk maken.

Leermaterialen zoeken zou zo eenvoudig moeten zijn als zoeken naar een video op YouTube. Óf je vindt wat je zoekt, óf het bestaat niet en je moet het anders oplossen. Dat moet voor alle digitale leermaterialen gelden, of ze nu open of gesloten zijn. Over tien jaar moet het zo vanzelfsprekend zijn, dat je niet eens meer weet dat het ooit een probleem was.”