Veilig en betrouwbaar studiedata benutten

Plan van aanpak

Gebruik van studiedata met aandacht voor privacy en security

De zone Studiedata wil een aantal zaken bereiken. Allereerst wil ze zorgen voor (infrastructurele) randvoorwaarden die het mogelijk maken dat instellingen regie kunnen voeren op het bewaren en analyseren van studiedata, met aandacht voor privacy en security. Daarnaast helpen en inspireren de zoneleden elkaar om studiedata te gebruiken om inzicht te krijgen in de kwaliteit van hun onderwijs en in de studievoorgang van studeren. Tevens levert de zone een bijdrage aan het (door)ontwikkelen van voorzieningen die ook voor andere instellingen nuttig zijn. Verder bestaat er een duidelijke link met de zone Evidence-based onderwijsinnovatie met ICT, waarin onderzoek wordt gedaan naar de effectiviteit van het gebruik van studiedata.

Ons motto voor 2021 is ‘Voortbouwen aan vertrouwen en verbinding’. Ons doel voor 2021 is het eigenaarschap van de teamleden over deelprojecten van het team verder te vergroten en onze landelijke impact te versnellen.

Het plan

Plannen 2021

Impact op lokaal en nationaal niveau

De zone Veilig en betrouwbaar benutten van Studiedata wil faciliterend en innoverend zijn voor de overige zones. Inhoudelijk zullen we een koppeling maken in onze deelprojecten met de overige zones, de strategische thema’s van het Versnellingsplan en de Strategische Agenda Hoger Onderwijs.

Begin 2021 lanceert de zone het platform voor studiedata waarop niet alleen alle producten van de zone te vinden zijn, maar ook informatie over de strategische mogelijkheden van studiedata en bijbehorende randvoorwaarden. ​Een leergang data science zal inhoudelijk bijdragen door de deelnemers aan opdrachten te laten werken vanuit de eigen instellingen en zo de kennisontwikkeling te koppelen aan concrete studiedata-vraagstukken binnen onze sector. Ten slotte agenderen we het thema Studiedata op de bestuurlijke agenda’s van VH en VSNU. Speciale aandacht gaat hierbij naar de projecten Referentiekader en Nationaal Cohortonderzoek (NCO).​

Daarnaast wil de zone in 2021 een versnelling aanbrengen in de lokale projecten van de zoneleden en landelijk de impact van onze zone vergroten. ​Het doel is om op lokaal en nationaal niveau tot meer concrete opleveringen van projecten te komen. Nationaal willen we de impact van studiedata vergroten.

Verbinding met het Versnellingsplan en OCW

Faciliterend en innoverend

De zone studiedata wil faciliterend en innoverend zijn voor de overige zones. Inhoudelijk zullen we een koppeling maken in onze deelprojecten met de overige zones, de strategische thema’s van het Versnellingsplan en de Strategische Agenda Hoger Onderwijs:

  • Aansluiting op de arbeidsmarkt verbeteren VP / OCW
  • Flexibilisering van het onderwijs VP / OCW
  • Slimmer en beter leren met technologie VP
  • Toegankelijker hoger onderwijs en groter studentsucces OCW
  • Regionale verankering en internationale samenwerking OCW

Begin 2021 lanceren we de studiedata website waarop niet alleen alle producten van de zone te vinden zijn, maar ook informatie over de strategische mogelijkheden van studiedata en bijbehorende randvoorwaarden. De vijf hierboven genoemde thema’s komen allen terug in een of meerdere deelprojecten van de zone en krijgen zo ook hun plek op de website. De zone werkt met 8 persona’s/rollen. Eind 2020 verkennen we met de zone Docentprofessionalisering en de zone Verbinding Arbeidsmarkt of het waardevol is om ook Versnellingsplan breed met persona’s te werken.

Een leergang data science zal inhoudelijk bijdragen, door de deelnemers aan opdrachten te laten werken vanuit de eigen instellingen en zo de kennisontwikkeling te koppelen aan concrete studiedata-vraagstukken binnen onze sector.

Ten slotte agenderen we het thema Studiedata op de bestuurlijke agenda’s van VH en VSNU. Speciale aandacht gaat hierbij naar de projecten Referentiekader en Nationaal Cohortonderzoek (NCO).

Verbinding met SURF

Bereiken van synergie

Naast de verbinding binnen de zone, voeren we actief overleg met SURF om synergie te bereiken in  lopende initiatieven op studiedata. We zijn hierin complementair aan elkaar en samen hebben we meer impact. Hiertoe hebben we eens in de 6 weken een werkoverleg met SURF en de SIG Learning Analytics.

In 2020 voerden we gesprekken met SURF over het simulatiedataset project. In 2021 zullen we gezamenlijk met SURF de derde fase daarvan vormgeven waarbij we een simulatiedataset bouwen met leermanagement data. Mogelijk betrekken we het Machine Learning team van SURF bij de bouw hiervan. Daarnaast zoeken we afstemming met SURF in verband met de projecten Canoniek Datamodel en Real-time studiedata.

De zone studiedata werkt daarnaast samen met SURF en de zone Docentprofessionalisering aan de Proeftuin Learning Analytics. In dit concrete voorbeeld vullen onze expertises elkaar aan om tot een goed werkpakket te komen om met learning analytics aan de slag te gaan. Ook bij de zones Evidence informed en Flexibilisering zoeken we de aansluiting.

In de landelijke projecten zullen we zoveel mogelijk gebruik maken van bestaand materiaal van SURF en daarop voortbouwen (bijv. in het kader van de quickscan of referentiekader). Om de verbinding met SURF verder goed in kaart te brengen plotten we begin 2021 de projecten van de zone studiedata en de projecten van SURF over learning analytics op het Data Science Wiel (zie slide 18 van de bijlage B). Zo is in een oogopslag duidelijk waar we elkaar aanvullen en versterken.

Daarnaast zijn er meerdere Special Interest Groups met wie we actief verbinding zoeken: de SIG Learning Analytics, de SIG BI en de kersverse SIG AI. We borgen de samenhang door een regulier overleg met de teamleider Learning Analytics, de SIG voorzitters en onze verbinder.  Ten slotte zetten we ons samen met SURF en de SIG Learning Analytics in voor community building met de LinkedIn groep over Studiedata en Learning Analytics die we samen startten.

Werkwijze

Opschaling van lokale en nationale impact

Focus

In 2021 willen we een versnelling aanbrengen in de lokale projecten van de zoneleden en willen we landelijk de impact van onze zone vergroten. Het doel is om op lokaal en nationaal niveau tot meer concrete opleveringen van projecten te komen. Nationaal willen we de impact van studiedata vergroten door laagdrempelige informatie en tools te bieden.

Groepsaanpak
  • Online komen we 24 keer per jaar samen. In deze bijeenkomsten presenteren zoneleden hun lokale projecten, en bespreken we de voortgang van onze zoneprojecten
  • De zoneleden dragen elk bij aan minimaal twee deelprojecten van de zone. De focus in 2021 ligt op afmaken waar we in 2020 mee begonnen en het opstarten van twee nieuwe initiatieven.
Ondersteuning
  • Zoneleden die door COVID-19 dan wel bestuurswisselingen vertraging hebben opgelopen worden ondersteund door het kernteam.
  • Binnen de zone vormen we groepjes die door het jaar heen, onder begeleiding van een trainer, samenkomen voor intervisies rondom een thema dat bij hen lokaal relevant is
  • Voor deelprojecten waar extra inzet voor nodig is huren we externe partijen in.
  • Communicatie en strategie worden ondersteund door de communicatiemedewerker en vormgever van het VP.
Voorwaarden voor succes

Eigenaarschap en concrete producten

We werken aan succesfactoren op zowel landelijk niveau, als binnen onze instellingen door te werken aan vertrouwen en hands-on resultaten te boeken.

Landelijk niveau

  • Strategie & communicatie – Ontwikkeling van een strategische visie op de potentie en noodzaak van analyses op studiedata voor ondersteuning, vernieuwing of transformatie van onderwijs, begeleiding en dienstverlening in het hoger onderwijs; ontwikkeling van een gemeenschappelijk begrippenkader. Effectief communicatiemateriaal.
  • Verbinding – Verbinding met de ambities en plannen van overige zones & de Strategische Agenda Hoger Onderwijs; samenwerking en afstemming met lopende initiatieven in het hoger onderwijs (SURF in het bijzonder) + verbinding met koepels.
  • Team & randvoorwaarden – Goede samenwerking tussen de teamleden; eigenaarschap van deelprojecten door de teamleden; uitbesteding van deelprojecten naar externe partijen voor korte doorlooptijden + extra executiekracht. Voldoende tijd voor deelname door de teamleden; een goed functionerend kernteam; coördinatie van activiteiten en eindproducten.
  • Successen – Concrete successen op korte termijn, de lancering van de studiedata website, publicatie van de simulatiedataset voor universiteiten en het landelijk referentiekader privacy & ethiek.

Lokaal niveau binnen instellingen

  • Strategie – Aansluiting bij actuele vraagstukken in de onderwijsinstellingen die met studiedata verbeterd kunnen worden.
  • Verbinding – Support en sponsoring door het hoger management van instellingen en bottom-up support van studenten en docenten.
  • Team & randvoorwaarden – Voldoende middelen + tijd. Een evenwichtige ontwikkeling van randvoorwaarden van studiedata voor een duurzame ontwikkeling op de lange termijn (zie de toelichting bij het Bedrijfsvoering Maturity Model).
  • Successen – Concrete successen op korte termijn op lokale projecten.
Video
Aanvoerder

Theo Bakker (sinds 1 februari 2021 overgenomen door Bram Enning)

“Om een project met studiedata te kunnen doen, moet je gewoonlijk veel regelen. Daarom verzamelen en ontwikkelen wij de randvoorwaardelijke producten die je nodig hebt om snel op een hoger niveau te komen, zoals een statistisch handboek. SURF en de VU hebben al een gedragscode privacy en ethiek ontwikkeld, die we willen samenvoegen. Een instelling die iets kan en wil met studiedata, ziet daarmee snel of het ook mag en hoe het ethisch gezien zou moeten. We beschikken nog te weinig over taal om met elkaar over het gebruik van studiedata te praten. Die moeten we samen ontwikkelen. Daarom maken wij bijvoorbeeld simulatiedata om algoritmes veilig te demonstreren en delen. Ook proberen we in de functieschalen van hogescholen en universiteiten een nieuw functieprofiel te krijgen voor het werk van datawetenschappers en data engineers. Daarnaast zoeken we aansluiting bij een project van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek om onderzoeksdata landelijk te kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld diversiteitsonderzoek. Ook sluiten we ons aan bij de hoger onderwijssector architectuur (HOSA).

Heel belangrijk is dat de onderwijsinstellingen uit ons team zelf een project met studiedata uitvoeren aan de hand van een actueel thema binnen hun instelling. Ze doorlopen alle stappen in de praktijk. Krijgen ze de organisatie mee, krijgen ze de data, wat moet daarvoor gebeuren? Met behulp van het materiaal dat we verzamelen en ontwikkelen, proberen we om die stappen zo veel mogelijk te versnellen.”